توضیح سایت:

صفحه ای که پیش روی شماست ، مجموعه ای از ویدیو کلیپ ها و فایل های صوتی از صدا های ضبط شده رفقای فدائی گرانقدر ، بهروز دهقانی و مناف فلکی تبریزی و یاری ناشناخته و همچنین دانش آموزان رفیق بهروز است که بدین وسیله در اختیار عزیزان علاقمند قرار می گیرند.

 

اشرف دهقانی

 

 

صداهای ماندگار !

 

شنیدن صدائی از عزیزان و عزیز محبوبی پس از سال های طولانی که از شهادت سرخ آنان می گذرد ، آن هم به طور غیرمترقبه که چنین انتظاری هم نداشتی، دنیائی از شعف و هیجان و احساساتی که به سختی قابل توصیفند به وجود می آورد. اخیراً نوارهائی به دستم رسیده که یکی از آن ها حضور همیشه زنده برادر انقلابی ام بهروز دهقانی را زنده تر از هر وقت دیگر در مقابل چشمانم قرار می دهد. چشمانم را می بندم و در حالی که به شعر خوانی روان و سرشار از احساسات انقلابی او گوش می دهم ، چهره متین، نجیب و مهربان بهروز را می بینم. او را در اتاقش با میز تحریر کشو دارش در یک سمت، سه تارش تکیه داده بر دیوار در کنار گرام و صفحه های بزرگ موسیقی اش می بینم. می بینم که با جمعی از رفقای جوان تر از خود روی زمین نشسته و با شوری سرشار از زندگی ، آن شعرها را می خواند و من دم در اتاق سرا پا گوش ایستاده ام.

 

در نواری دیگر صدای رفیق فدائی گرانقدر ، مناف فلکی ضبط شده است. با شنیدن این صدا بلافاصله چهره مصمم و رنج دیده او در راهرو اوین - آن جا که رفقای پسر را در انتظار بازجوئی یک به یک در صندلی هائی می نشاندند و ما به بهانه ای از آن راهرو می گذشتیم و به دور از چشم ساواکی ها رفیقی را می دیدیم - برایم تداعی شد. آن لحظه ای برایم تداعی شد که مناف عزیز با دیدن من با هیجان به سویم خیز برداشت و نامم را صدا زد: اشرف! حیف، حیف، با غم و اندوه فراوان ، حیف که فرصت و امکان صحبت نبود. چند ماه بعد در همان سال 1350 در زندان قصر شنیدم که مناف در بیدادگاه شاه به چنان دفاعی از کارگران، طبقه ای که خود متعلق به آن بود پرداخته که آن بیدادگاه را به صحنه محاکمه دادستان و قاضی و کلیت رژیم شاه تبدیل کرده... و بعد در همان زندان در زمانی که خبر اعدامش را شنیدیم ، به یاد این چریک فدائی خلق و دیگر چریکهای فدائی خلق همراهش که سرود زندگی بر لب ، به میدان تیرباران چیتگر رفتند، سرود خواندیم. این ها و خاطرات قبل از زندان، کوه رفتن، جمع دوستان در خانه کاظم (سعادتی) و روح انگیز (دهقانی) که مناف هم یکی از آن ها بود... همه و همه با شنیدن صدای این رفیق کارگرِ وفادار به آرمان های طبقه خود، برایم زنده شدند.

امیدوار بودم صدای یکی از عزیزترین هایم یعنی کاظم سعادتی را هم در این نوارها بشنوم. ولی متأسفانه نتوانستم به درستی همه صداهای موجود در این نوارها را شناسائی کنم. در یک مورد یکی از یاران از "هوپ هوپ نامه" صابر یک شعر حماسی را با صدائی رسا می خواند و از کتاب تاپماجالار و قوشماجالار (متل ها و چیستان ها، تألیف مشترک صمد بهرنگی و بهروز دهقانی) قطعاتی را نقل می کند. با شنیدن این صدا، هم به یاد کاظم و هم به یاد شاگردان پیشین بهروز و صمد و دوستان جوان مشترک آن ها می افتم و تصویر رفقای شهیدی چون محمد تقی زاده، اصغر عرب هریسی، عبدالله افسری، جعفر اردبیلچی در مقابلم ظاهر می شوند. آیا این صدا متعلق به یکی از این عزیزان است؟

با تحقیقاتی که در مورد این نوارها کردم ، متوجه شدم که در دوره ای یک پژوهشگر مبارز اهل تُرکیه به ایران آمده و با رفیق بهروز دهقانی و دوستانش در ارتباط قرار گرفته است. البته این که آن فرد مبارز تُرکیه ای یا یک نفر دیگر نوار های موجود را ضبط کرده است ، برای من روشن نیست. ولی در این نوارها کاملاً مشخص است که ضبط صداها در ارتباط با یک پژوهشگر و علاقهمند به فولکلور آذربایجان صورت گرفته ، کسی که زبان تُرکی اش با زبان تُرکی رایج در آذربایجان ایران متفاوت می باشد. برخورد با او نیز نشان می دهد که وی تازه با جمع دوستان بهروز آشنا شده است. مثلاً در بخشی از نوارها رفیق مناف در مورد داستانی به او توضیح می دهد که آن را رفیق صمد بهرنگی در ده نوشته است؛ یا او خود سئوالاتی مطرح می کند که نشان می دهد که وی از محیطی دیگر آمده و با رفقا در تماس قرار گرفته است.

در یک بخش از نوارها ، صدای شاگردان رفیق بهروز را می شنویم که به دوره ای تعلق دارد که او در آذرشهر در دبیرستانی که از دهات اطراف هم به آن جا می آمدند ، تدریس می کرد.

آن چه از نوارها بر می آید این است که رفیق بهروز آن فرد پژوهشگر و علاقهمند به فولکلور آذربایجان را به کلاس درس خود برده و او را با شاگردانش آشنا کرده است. این نوجوانان هریک از گنجینه فولکلوریک آذربایجان، بایاتی (شعر دو بیتی)، چیستان، متل یا داستانی را تعریف می کنند؛ همچنین شعرهائی در وصف مبارزین آذربایجان و یا از شعرهای به تُرکی ترجمه شده از شاعران بزرگ ایران توسط رفیق صمد بهرنگی و یا شعری تُرکی از اوختای (رفیق علیرضا نابدل) را می خوانند. در آن جا فرد مزبور از شاگردان، اسم، شهرت، سن و این که اهل کجا هستند را می پرسد. در یک مورد شاگردی می گوید که متولد سال 1331 است و 17 سال دارد. از این جا معلوم می شود که ضبط این نوارها در سال 1348 یعنی یک سال پس از شهادت رفیق صمد بهرنگی صورت گرفته؛ و فرد مزبور هم اصولاً باید با پیچیدن آوازه صمد بهرنگی در اقصی نقاط ، به دیدار دوستان صمد آمده و با صمیمی ترین و نزدیک ترین دوست او یعنی بهروز دهقانی تماس گرفته است. در سال 1348 ، بهروز در ارتباط با شکل دهی به جریان چریکهای فدائی خلق ، شدیداً از یک طرف دست اندر کار تحقیقات عینی ، نوشتن مقاله و ترجمه آثار انقلابی (بیشتر در رابطه با تجارب انقلابیون آمریکای لاتین) بود و از طرف دیگر به تربیت سیاسی انقلابی و سازماندهی نزدیکان خود مشغول بود. اما انجام همه این وظایف ، مانع از آن نبود که او در رواج ادبیات مردمی و شعرهای ارزشمندی که توسط شعرای انقلابی و مترقی آذربایجان سروده شده ، لحظه ای غفلت ورزد.

همان طور که می دانیم با کودتای انگلیسی 1299 که رضا خان قلدر توسط انگلیسی ها به تخت شاهی نشست ، زبان تُرکی در کنار دیگر زبان های مردم ایران (به غیر از فارسی) غیر رسمی اعلام شده و شدیداً مورد توهین و تحقیر واقع شد. با این اقدام ارتجاعی ، همه آثار انقلابی و مترقی که به زبان تُرکی بودند از دسترس عموم خارج شدند، آثاری که به واقع حد رشد تاریخی مردم ایران را بیانگر بوده و هستند. به چند نمونه می توان اشاره کرد. از جمله به آثار اندیشمند مترقی ایران، میرزا فتحعلی آخوند زاده که نوشته های فیلسوفانه و خرد گرايانه وی ، یاد آور روشنگران قرن هیجده غرب می باشد؛ آثار نویسندگان و شعرائی چون میرزا علی اکبر صابر که انقلابیون مشروطه در سنگرهای مبارزه مسلحانه علیه استبداد ، آن ها را می خواندند و از آن ها شور انقلابی هر چه بیشتری می یافتند. همچنین باید از شعرهای مترقی، صمیمی و طنز آمیز معجز شبستری به عنوان یک انسان ضد امپریالیسم و مدافع سوسیالیسم، شاعری که در تمام طول عمرش علیه آخوندهای مرتجع و جهل و خرافاتی که آن ها می پراکندند ، مبارزه کرد، کسی که در جامعه شدیداً مردسالار دوره خود ، یکی از پیشقراولان مدافع حقوق زنان بود ، یاد نمود. این آثار و نوشته های ارزشمند دیگر به زبان تُرکی به واقع به مردم سراسر ایران تعلق دارند. آن ها بیانگر جلوه ای از تاریخ مردم ایران می باشند که در صورت نشر آزادانه شان می توانستند در رشد و اعتلای فرهنگ و آگاهی توده های تحت ستم در سراسرِ کشورِ "به یغمای امپریالیسم رفته" ایران نقش بزرگ خود را وسیعاً ایفاء کنند. رفیق بهروز که به عظمت و اهمیت چنین آثاری واقف بود و از طرف دیگر گنجینه فولکلوریک آذربایجان و قدر و عزت آن را نیز به خوبی می شناخت و به زبان تُرکی نیز به عنوان زبان مادری خود عشق می ورزید، به طرق مختلف می کوشید امکان دسترسی به این گنجینه و همچنین دست یابی به آثار ارزشمند نویسندگان و شعرائی که به زبان تُرکی نوشته اند را به سهم خود فراهم آورد.

در این جا از رفقائی که این نوارها را در اختیار من قرار دادند و همچنین از کسانی که سال ها آن ها را حفظ کرده بودند ، سپاس و امتنان خود را ابراز می کنم. همچنین باید از رفقائی سپاسگزاری کنم که از مجموعه این نوارها کلیپ هائی تهیه کرده اند که به تدریج در اختیار بینندگان قرار داده خواهند شد.

مهر ماه 1395

 

 

ویدیو کلیپ هائی از صداهای ماندگار:

 

صدائی ماندگار، شعرخوانی چریک فدایی خلق رفیق بهروز دهقانی

https://www.youtube.com/watch?v=Xa5upG_SIVo

 

نغمه هائی از "شاعر کارگاه ها"، صدائی ماندگار از رفیق کارگر، چریک فدائی خلق مناف فلکی تبریزی

https://www.youtube.com/watch?v=iC_bsbhPcYU&t=40s

 

شعری حماسی با صدای یاری ناشناخته

https://www.youtube.com/watch?v=i8ltc6kSR6o&t=39s

 

*** *** *** ***

 

صداهای ماندگار از رفیق بهروز دهقانی و شاگردانش، رفیق مناف فلکی و یاری ناشناخته

فایل های صوتی زیر، یادگارهای به جا مانده از دهه چهل می باشند که پیش از این در مورد آن ها توضیح داده شده و بخشا به صورت کلیپ هائی منتشر شده اند. اکنون همه فایل ها با توضیح متن کامل آن ها در اختیار عزیزان علاقمند قرار می گیرند.

 

پخش فایل صوتی

صدای چریک فدائی خلق، رفیق بهروز دهقانی و یاری ناشناخته

در این فایل شعرهای زیر به ترتیب توسط رفیق بهروز دهقانی خوانده می شوند:

شعر عمه از دیوان معجز شبستری، از همان دیوان شعر (وخویون) بخوانید، شعر دیلنچی (گدا یا متکدی) از میرزا علی اکبر صابر، شعری از نیما یوشیج با ترجمه صمد بهرنگی، شعری به نام "تبریز" از کتاب قرائت کلاس پنجم ابتدائی (دوره پیشه وری)، از همان کتاب صفحه 36 (این مورد متأسفانه ضبط نشده و در این فایل موجود نیست). این فایل با متن کامل شعری حماسی با صدای یکی از یاران ناشناخته تمام می شود.

پخش نوار صدای رفیق بهروز دهقانی و یاری ناشناخته

 

 

پخش فایل صوتی

صدای چریک فدائی خلق، رفیق مناف فلکی تبریزی

 

در این فایل مطالب زیر را به ترتیب با صدای رفیق مناف فلکی تبریزی می شنویم:

شعر کودکان قالیباف، چند بایاتی، چند متل (قوئشماجا)، گزیده ای از کتاب "خیاو" (مشگین شهر)، نوشته دکتر غلامحسین ساعدی. قصه ای شعر گونه "بیزو" (گوساله) ، چیستان، شعر آهنگر سروده رفیق علیرضا نابدل، یک قصه که رفیق مناف در مقابل سئوال فرد پژوهشگر می گوید که آن را از زبان مادرش شنیده است. قصه گرگ گرسنه، قصه دختر حاجی صیاد که مناف باز در مقابل سئوال فرد پژوهشگر می گوید که آن را صمد بهرنگی در یک روستا نوشته است. متل (قوشماجا). این فایل با شعر "پول است پول" از میرزا علی معجز تمام می شود.

پخش نوار صدای رفیق مناف فلکی تبریزی

 

 

پخش فایل صوتی

صدای شاگردان رفیق بهروز دهقانی

 

دو شعر بچه گانه، یک بخش از داستان کوراوغلی، شعر" آمان آمان" از رفیق علیرضا نابدل (اوختایبایاتی، شعر "بیر قونچه تک" (همچون یک غنچه) از رفیق نابدل (اوختای)، شعر دانیشان قولچاخ (عروسک سخنگو) از رفیق نابدل (اوختایشعرهائی که به هنگام سیل در تبریز گفته شده، شعر برای طهماسب، شعر "گئجه لیک" (شبانه) از شاملو با ترجمه صمد بهرنگی، چند بایاتی، داستان سوسک، چند بایاتی، پرسش پژوهشگر، یک متل (قوشماجا)، شعر چرده ک (هسته) از رفیق نابدل (اوختای)، پرسش پژوهشگر، شعر کودکان قالیباف، چیستان، شعر بچه گانه، بایاتی ، پرسش پژوهشگر، ادامه بایاتی، آخر این فایل با شعر گئجه لیک (شبانه) ترجمه صمد بهرنگی و چند بایاتی تمام می شود.

پخش نوار صدای شاگردان رفیق بهروز دهقانی